-


Sosyal Yaşantı ve Konut

İlçemizdeki sosyal durum ile ilgili bilgi içerir...
Bu haber 24.10.2008 12:37:03 eklenmiş ve 6663 kez görüntülenmiştir.

İlçede sosyal yaşantı pek canlı değildir. Özellikle kış aylarında hava şartlarının ağır olması ve gecelerin çok soğuk olmasının etkisi ile birlikte, ailelerin dar gelirli olması ve  işsizliğin yoğun olması nedeniyle vatandaşların önemli bir kesimi geceleri genellikle evlerinde geçirmektedirler. Bu durum da haliyle sosyal hayatı olumsuz yönde etkilemekte.

  Sosyal yaşam bayanlar açısında özellikle  komşuluk ilişkileri, erkekler açısında ise  kahvehane ile sınırlı kalmakta. Hınıs halkı  oldukça misafirperver bir toplumdur.  

Yaz aylarında havaların düzelmesi ile birlikte düğünler ve davetler ile diğer sosyal etkinliklerle  bu durgunluk bir nebze giderilmektedir. Yetkili mercilerinde bu yönde çaba ve gayretleri mevcuttur. 

Türkiye'de geçerliliğini kaybetmeye başlayan birçok gelenek ve görenek Erzurum'da hala uygulanıyor. Bunların başındaki evlilik ve düğün gelenekleri içiresin de yer alan kız isteme, nişanlılık dönemi ve düğün gibi birçok adet özgün bir biçimde var olmaya devam ediyor.

Genellikle sonbaharı bekleyen Erzurumluların evlilik gelenekleri nişanla başlar. Nişan için kız evinden gün isteyen oğlan evine, bir takım istekler iletilir. Kızın akrabaları ve yakınlık dereceleri hakkında bilgi verilerek gelin adayı için altın ve kıyafet alındığında hangi akrabalara da hediye alınacağı bildirilir. İki ailenin kız evinde bir araya geldiği nişan günü, ailelerin sosyal yapısı ve dünya görüşlerine göre farklılık gösterebilir. Düğünden önceki Kurban Bayramı'nda damat evi tarafından kız evine gönderilmek üzere alınan koç geline alınan hediye altın takılıp süslenerek gönderilir. Düğün zamanı gelince, düğün sözü almaya kız evine giden delikanlının yakınlarına alınacak eşyaların listesi verilir. Düğün günü belirlendikten sonra alınan eşya ve gıda maddeleri kız evine gönderilir.

Evlenme geleneği içerisinde uygulanan pek çok törenin yanı sıra damat için yapılan törenler de vardır. Bunlardan biri de güveyliktir. Düğün gecesinden önce güvey tıraş yapılan damadın kuaför parasını sağdıcı karşılar. Düğünden önce perşembe günü damat ve arkadaşları hamama gittikten sonra erkek evi tarafından düğün akşamı, akraba ve komşulara düğün yemeği verilir. Gelin olmaya hazırlanan kız için düzenlenen kına gecesinin bir benzeri erkek için düzenlenen kısır gecesidir. Bu gece damadın arkadaşları ve akrabaları bir evde toplanarak günün ilk ışıklarına kadar çeşitli oyunlar oynarlar. Damadın düğün sırasında arkadaşları tarafından kaçırılmasına güvey çalmak denir ve sağdıç parayı verdikten sonra damat ortaya çıkarılır.

Evlenme olayının hemen her aşaması hediyeyle, bağışla, ödemeyle ve ziyaretle ilgili birtakım adetleri gerekli kılmaktadır. Bu adetlerden birisi de kız evinin takı takan damadın yakınları için hazırladığı çeyizdir. Çeyiz, bir bohça içinde gönderilen, çorap, gömlek, iç çamaşır, elbiselik kumaş, ayakkabı, peşkir, başörtüsü ve seccade gibi hediyelerden oluşur.

Düğünden sonra akraba ve komşular gelinin evine kete, pasta türünden yoklama gönderirler. Yoklama işi birkaç hafta sürebilir. Yoklama işi bittikten sonra, göz aydını görmesine gidilir. Bu ziyaret yalnız kadınlar tarafından yapılır. Evin büyüğüne gözün aydın denilirken, yeni evlilere de mutluluklar dilenir. Bu ziyarete gelenlere çay, kahve, pasta veya duruma göre yemek ikram edilir. Ziyafet sırasında özellikle gelin hizmet eder. Oğlan evi göz aydın mevlidi okutur. Eş - dost ve akraba çağrılır. Göz aydınına gelenler arasında yeni gelin bulunuyorsa, kırk basması olmaması için her iki gelin sırt sırta yaklaştırılarak aralarında iğne değiştirilir.

Erzurum'da evliliğin her aşamasındaki adetlerin yanı sıra evlenme çeşitleri de varlığını koruyor. İşte bunlardan bazıları:

Kız kaçırma: Ailelerin evliliğe kesin karşı çıkması durumunda "kız kaçırma" olayı gündeme gelir. Bu durum ekonomik sebeplerle en çok kız tarafının engellemesi ile ortaya çıkar. Delikanlı kızla anlaşarak kaçırır. "Böylece düğünsüz derneksiz olarak evlilik bir oldu bittiye getirilir. Bu oldu bitti karşısında, devreye giren yakınlar ve dostlar yardımcı olarak, yeni yuvanın kurulması için bir çıkış yolu bulurlar.

Oturarak Almak: Erkeğin kızı zorla veya gönüllü kaçırması dışında, kızın bohçasını alarak oğlan evine gidip oturması durumu vardır ki, buna bazı yörelerde "oturak alma" denilmektedir. Erzurum'da da bu tip evlenme biçimine rastlanılmakla birlikte, "oturak alma" deyimi kullanılmaktadır.

Görücü Usulü: Kız seçme girişimi doğrudan doğruya evlenecek genç tarafından başlatıldığı gibi, gencin annesi, babası veya diğer yakınları tarafından da başlatılabilir. Erzurum'da, çoğu zaman gençler seçim işini yakınlarına bırakırlar.

Evlenme işine, "görücü" denilen erkek ailesi tarafından seçilen kadınlar grubunun kız evini ziyareti ile başlanır. Görücü ekibinin içinde erkeğin annesi, kız kardeşi, birkaç akraba hanımı ve güvenilir komşu hanımlar bulunur. Erkeğin ısrarla üzerinde durduğu bir aday yoksa ve kız beğenme yetkisini bu gruba vermişse, görücüler tek bir kız evini ziyaretle yetinmezler, Ev ev, mahalle mahalle, köy köy dolaştıkları olur.

Beşik Kertmesi: Erzurum'da rastlanan evlenme biçimlerinden birisi de "beşik kertme"dir. Dede Korkut kitabı'nda rastlanan beşik kertme yoluyla çocukların nişanlanmasının, çok eski bir gelenek olduğu anlaşılmaktadır. Çocuklar, henüz beşikte iken nişanlarının yapılması birçok il, ilçe ve köyümüze görülmektedir. Böylece çocuklar, daha evlenecek yaşı gelmeden kendi haberleri olmadan nişanlanmış olurlar. Bunun belirtisi olarak da beşiklerine birer kertik (işaret) yapılır. "Beşik Kertme" adı buradan gelmektedir.

Desmal alma: Kız yerine kıza ait bir eşyanın kaçırılmasının, kızı kaçırmakla eş tutulduğu bir evlenme biçimidir. Erzurum'un güney ilçelerinde (Karayazı, Hınıs, Tekmen, Çat) rastlanılmaktadır. bu adete göre, kız çeşmede, yolda ya da evdeyken delikanlı kızın dezmalını (baş örtüsünü) zorla çözüp kaçırır. Baş örtüsü kaçırılan kız gerçekten kaçırılmış sayılır. Bu durumda aileler birbirleriyle anlaşmak zorunda kalır. Kimi zaman bu sebepten aileler arasında kan döküldüğü olur

  İlçede faaliyete açılan Parkın içinde, yüzme havuzunun bulunması, yürüyüş ve kayak yapmaya  imkan tanıması, halkın sosyal yaşantısına olumlu etki yapacaktır.  

ilçesinin deprem kuşağında olması ve 1959-1966 yıllarında iki büyük deprem geçirmesinden dolayı vatandaşlar tarafından uzun yıllar boyunca konut alanında ciddi manada yatırım yapılamamıştır.

  Ayrıca ilçede önceki yıllarda yaşanan yoğun terör olayları ve terör korkusu konut yapımını olumsuz yönde etkilemiştir. Ancak son yıllarda batı illerine göç eden vatandaşlarımızın az da olsa ilçemize geriye dönmesi ile birlikte konut yapımında olumlu yönde gelişmeler kaydedilmektedir. İlçede TOKİ tarafından 96 adet konut yaptırılmış.  

Köylerde ise, konutlar yığma binalar olup, ekonomik yaşayışın gereği olarak ahırlarla yan yana bazen iç içedir.

Yorum Yaz - Yorumlar
sebahattin ilhan 20.01.2012 22:59:12
öncelikle  hınısta yaşayan  herkese  selamlar.benim secerem  hınısta  yaşayan şeyh aşure arabiye dayanıyor.şuan  halen  orada  yaşayan  akrabalarım  var.secereyi  bilen  varsa  yada  aynı soydan  gelen  varsa  bana  ulaşabilirse  çok  iyi olur.onlarla tanışmak  isteriz .
Toplam 1 yorum yapılmıştır.
 ‹ 
 › 

ÇOK OKUNANLAR
SON YORUMLAR



Hınıs'ın çehresini değiştiren sebepler hangisidir?

44.9%

21.6%

18.1%

9.6%

5.6%


Erzurum Hınıs ilçesi paylaşım ve bilgi portalıdır. Fotoğraflar ve videolar ayrıca tüm köylerimiz hakkında bilgiyi HınısınSesi.com da bulabilirsiniz
Hınıs'ın Sesi - Erzurum Hınıs ilçesi paylaşım ve bilgi portalı
Hınıs'ın Köyleri
Hınıs'ın Genel Durumu
Hınıs'ta Eğitim
Hınıs'ta Sosyal Yaşantı ve Konut
Hınıs'ın Ekonomik Durumu
Hınıs'ta Altyapı ve Ulaşım
Hınıs'ın Coğrafi Yapısı ve İklimi
Hınıs'ın Tarihi Eserleri ve Turistik Yerleri
Hınıs'ın Tarihi
Acarköy
Akbayır
Akçamelik
Akgelin
Akgöze
Akören
Alaca
Alagöz
Alınkiri (Abdalan)
Alınteri
Altınpınar
Arpadere
Avcılar
Başköy
Bayırköy
Bellitaş(Herami)
Beyyurdu(Begordi)
Çakmak
Çamurlu
Çatak
Çilligöl
Dağçayırı
Demirci
Derince
Dervişali
Dibekli
Dikili
Divanhüseyin
Elmadalı
Erbeyli(Tirkiş)
Erduran
Erence
Esenli
Göller(Kahgik)
Güllüçimen
Gürçayır
Güzeldere
Halilçavuş
Hayran
Ilıcak(Germik)
İsmail
Kalecik
Karaağaç
Karabudak
Karamolla(Kerimelle)
Kazancı
Ketenci
Kızılahmet
Kızmusa
Kongur
Meydanköy
Mezraa
Mollacelil
Mollakulaç
Mutluca
Ortaköy
Ovaçevirme
Ovakozlu
Parmaksız
Pınarköy
Şahabattinköy
Şahverdi
Şalgamköy
Saltepe
Sıldız
Söğütlü
Sultanlı
Suvaran
Tanır
Tapuköy
Taşbulak
Tellitepe
Tipideresi
Toprakkale
Toraman
Ulucayır
Ünlüce
Uyanık
Yamanlar
Yaylakonak
Yelpiz
Yeniköy
Yeşilyazı
Yolüstü(Arus)